ENFLASYON NEYDİ?

ENFLASYON NEYDİ?

Enflasyon neydi? Enflasyon emekti, boşalan cüzdanlar, artan taleplerdi… Artan para arzları arasında fırlayan dövizlerdi. Bunun iki yönü var idi. Sebebi talepteki artış mıydı? Arzdaki azalış mıydı? Enflasyon neydi? Dün aldığında 100 ₺ tutan ürünlerin aynılarını bugün aldığında 114,6₺ ödemek değil miydi? Enflasyon işsizliğin azalışı, paranın değer kaybı, kronikleşen bir hastalıktı. Enflasyondan kurtuluş neydi? Sevgiydi, emekti, önce ben yerine sen diyebilmek, kendinden evvel onun mutluluğunu düşünebilmekti. Sürekli çalışmak, üretim yaptıkça huzur duymak, köklü reformlarla desteklenen günü kurtarıcı hamlelerle güveni sağlamaktı. Her ne olursa olsun, maaşı 1₺ iken de 1.000 ₺ iken de ayağını yorganına göre uzatmak, senin olmayan para ile alışveriş yapmamaktı. Enflasyon neydi? Enflasyon emeksizlikti, sevgisizlikti. Azalan maaşlara rağmen artan harcamalar, boşalan cüzdanlardı…
Bir çok kişi anlamış olsada bazı terimleri açıklayalım dilerseniz;
TALEP: İstek, bir şeye duyulan, eğilim, arzu, şevk olarak tanımlanırken; Talep, satın alma gücü ile desteklenmiş istektir. (Çoban, 2015) Yani kısaca istediğiniz herhangi bir şeyi alacak paranızın cebinizde nakit yada kredi kartı olarak bulunması durumuna talep denmektedir.
ARZ: Herhangi bir piyasada, bir zaman diliminde, belirli fiyatlar karşısında satıcının satmak istediği mal miktarıdır. (Düğer & Dulupçu, 2007) Yani bir şeyi satmak istemek tek başına arz değildir, bunu karşılayacak elinde mal ya da hizmet bulunmalıdır.
ENFLASYON: Bir ekonomide belirli bir dönemde fiyatlar genel düzeyinde görülen sürekli artışlara enflasyon denir. (Çoban, 2015) Ve genellikle en başlıca sebepleri üretim miktarının yani arzın talep edilen miktarı kısaca talebi karşılayamaması ve türevleridir.
DEFLASYON: Bunu da enflasyonun tam tersi, negatif enflasyon ya da dün aldığında 100 ₺ tutan ürünlerin aynılarını bugün aldığında 86 ₺ ödemek olarak nitelendirebiliriz. Ve ayrıca bir ekonomideki fiyatlar genel düzeyini düşürmeyi amaçlayan her ekonomi politikasına da ‘Deflasyonist Politika’ denilmektedir.
Her ne kadar kulağınıza hoş gelse de unutmayın ki deflasyonda en az enflasyon kadar önemli bir ekonomi problemidir ayrıca buradaki süreç enflasyonun tam zıttı olarak işlemekte ve deflasyon sarmalı dediğimiz şeyi ortaya çıkarmaktadır. Şöyle ki; nasıl enflasyon üretim olmaması, arzın talebi karşılayamaması durumuysa burada da talebin arzı karşılayamaması yani üretim miktarının, talep edilen miktarın üzerinde olması durumudur. Burada olay işleyişi arz fazlalığı sebebiyle önce fiyatlar genel düzeyinde bir azalış meydana gelir ve buna bağlı olarak ilk başta üretim ardından ücretlerin düşüşe geçmesiyle birlikte talep tekrardan düşerken ardından fiyatlar genel seviyesini de düşürür. Böylelikle ekonomi bir kısır döngü içerisinde bocalamaya başlar. Eğer ülke buradan çıkışı sağlayamaz da bu durum uzun süre devam ederse ekonomi bir durgunluğa girer ve ekonominin çöküşü kaçınılmaz olur.
Aslında ekonomideki her problemin temelinde istikrarsızlık ve dengesizlik yatar. İstikrar ise ‘Aynı kararda, biçimde sürme, kararlılık’ (TDK) olarak bilinmektedir. Ve bizim branşımızdaki en büyük problemlerimizden birisi de ekonominin sürekli olarak siyasetin güdümünde tutulması çabasıdır. Dolayısıyla siyasetteki en küçük bir istikrarsızlık ve dengesizlik kelebek etkisiyle çok hızlı bir şekilde ekonomiye sirayet etmekte ve burada çok büyük fırtınalara yol açmaktadır. Bu yüzden gelişmemiş ve gelişmekte olan ülkelerde her iktidar değişikliğinde ekonomi bir çalkalanma yaşar. Giden iktidarın başarısına (ki başarılı olsa iktidarı kaybetmezdi) ve gelenin kabiliyetine bağlı olarak ya hızlıca toparlanır ya da bir süre çalkantılı olarak devam edip ardından çöküşe kadar gidebilen bir düşüşe geçer.
Fakat aslında olması gereken tıpkı laiklikle din ve devlet işlerinin birbirinden ayrılması gibi EK-Sİ (Ekonomi-Siyaset) diye bir olay ortaya atıp, ekonomi ile siyasetin birbirine karıştırılmadan yürütülmesidir. Her ne kadar bu düşünce birçok ekonomiste ütopik gelse de şahsımca bunun çözümü budur.
Enflasyonu ve hatta azcık bahsedelim dediğimiz deflasyonu yukarıda anlatmış olduk. Peki gerçekten enflasyonun sebebi nedir ve kaç tanedir? Bu enflasyonun türü çeşidi var mıdır, varsa nelerdir?
*KAYNAKLARINA GÖRE ENFLASYON TÜRLERİ;
1. TALEP ENFLASYONU: Üretilen mal ve hizmetlerin talebi karşılamaya yetmemesinden kaynaklanan enflasyon. Toplam arz değişmemesine rağmen toplam talepteki artışa bağlı olarak fiyatlar genel düzeyindeki artıştır. Aslında dolaylı olarak diğer türleri de içine alan enflasyon çeşidi.
2) ARZ ENFLASYONU: Toplam talep değişmemesine rağmen toplam arzda meydana gelen düşüşe bağlı olarak ortaya çıkan, üretim kaynaklı enflasyon çeşididir.
A) MALİYET ENFLASYONU: Firmaların üretim yapabilmek için kullanmış oldukları ham madde ve ara malzemelerin yani girdilerin fiyatlarındaki artışa bağlı olarak ortaya çıkan enflasyon çeşididir. Örneğin çiftçinin mahsul elde edebilmesi için tarlayı sulaması gerekmektedir ve su fiyatlarına zam geldiğinde bu zam, çi